Tech-bedrijven kopen massaal Nederlandse tweedehandsboeken voor AI-training

De afgelopen maanden krijgen verschillende Nederlandse verkopers van tweedehandsboeken merkwaardige bestellingen. Er worden grote hoeveelheden Nederlandse boeken in eens aangeschaft en naar het buitenland gestuurd. Het vermoeden is dat grote kunstmatige intelligentie-bedrijven (AI-bedrijven) — de makers van chatbots zoals ChatGPT — deze boeken opkopen.

Dat gebeurt voor training: AI-bedrijven voeden hun systemen met enorme hoeveelheden tekst — boeken, artikelen, websites — zodat het kunstmatig brein leert hoe taal werkt. Hoe meer verschillende en goede teksten, hoe beter de AI wordt. Nederlandse boeken, vooral oude uitgaven die niet meer in de winkel liggen, zijn blijkbaar erg waardevol omdat ze authentieke Nederlandse taal bevatten die je niet zomaar online vindt.

De vraag is: mag dit? Deze boeken worden via tussenpersonen en bulkkoper gekocht, dus de schrijvers en uitgevers van de boeken weten meestal niet eens dat hun werk wordt gebruikt. Ze krijgen zeker geen geld ervoor. Volgens critici is dit "een vorm van barbarisme" — eigenlijk diefstal van intellectueel eigendom op grote schaal.

Voor schrijvers en lezers is dit belangrijk: zou de maker van een boek niet betaald moeten worden als zijn werk gebruikt wordt om AI-systemen te trainen? Op dit moment is daar geen duidelijk antwoord op. Dit is een groeiend ethisch probleem waar wetgevers en techbedrijven nog maar net mee beginnen.